Ontslag van een werknemer in vaste dienst: wat zijn uw rechten?
Een vast contract biedt een werknemer meer ontslagbescherming dan een tijdelijk contract. Dat betekent niet dat ontslag onmogelijk is, maar een werkgever moet zich aan wettelijke regels houden en doorgaans een geldige reden hebben. In dit artikel leest u welke routes er zijn, waar u op moet letten en welke rechten u mogelijk heeft.
Wanneer mag een werkgever een werknemer ontslaan?
Een werkgever kan een vast contract niet zomaar beëindigen. In de meeste gevallen moet er sprake zijn van een redelijke ontslaggrond. Ook moet de werkgever nagaan of herplaatsing in een andere passende functie mogelijk is, eventueel met scholing. Welke instantie de ontslagaanvraag behandelt, hangt af van de reden voor het ontslag.
- Bedrijfseconomische redenen: bijvoorbeeld een reorganisatie, bedrijfssluiting of structureel werkvermindering. Hiervoor vraagt de werkgever doorgaans toestemming aan het UWV.
- Langdurige arbeidsongeschiktheid: ontslag kan onder voorwaarden aan de orde zijn als de werknemer meestal twee jaar ziek is en herstel of terugkeer binnen een redelijke termijn niet wordt verwacht. De werkgever vraagt hiervoor doorgaans toestemming aan het UWV.
- Persoonlijke redenen: bijvoorbeeld verwijtbaar handelen, onvoldoende functioneren, een ernstig verstoorde arbeidsrelatie of frequent ziekteverzuim. In veel van deze gevallen moet de werkgever de kantonrechter om ontbinding van het contract vragen.
Voor ontslag wegens onvoldoende functioneren moet de werknemer doorgaans tijdig op het probleem zijn gewezen en een serieuze kans hebben gekregen om het functioneren te verbeteren. Bij bedrijfseconomisch ontslag gelden onder meer regels voor de keuze van werknemers die voor ontslag in aanmerking komen.
Ontslag met wederzijds goedvinden
Werkgever en werknemer kunnen samen afspraken maken over het einde van het dienstverband. Die afspraken worden meestal vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst. Daarin kunnen onder meer de einddatum, de eindafrekening, een eventuele vergoeding en afspraken over vrijstelling van werk staan.
Lees de overeenkomst zorgvuldig voordat u tekent. De formulering en de afgesproken einddatum kunnen gevolgen hebben voor een eventuele WW-uitkering. Ook geldt voor de werknemer na ondertekening een wettelijke bedenktijd: meestal veertien dagen. Als de werkgever de werknemer niet schriftelijk op die bedenktijd wijst, is de termijn doorgaans drie weken. Tijdens de bedenktijd kan de werknemer de overeenkomst schriftelijk ontbinden.
Opzegverboden en bijzondere bescherming
In bepaalde situaties mag een werkgever een werknemer niet ontslaan. Voorbeelden zijn een opzegverbod tijdens de eerste twee jaar van ziekte en bescherming tijdens zwangerschap en zwangerschapsverlof. Op deze regels bestaan uitzonderingen en de precieze bescherming hangt af van de omstandigheden. Een opzegverbod betekent daarom niet in alle gevallen dat beëindiging van het dienstverband uitgesloten is.
Opzegtermijn
Als de werkgever het contract rechtsgeldig opzegt, moet meestal een opzegtermijn worden gehanteerd. De wettelijke termijn voor de werkgever hangt doorgaans af van hoe lang de werknemer in dienst is: één maand bij minder dan vijf dienstjaren, twee maanden bij vijf tot tien jaar, drie maanden bij tien tot vijftien jaar en vier maanden bij vijftien jaar of langer. De arbeidsovereenkomst of cao kan aanvullende afspraken bevatten. De regels kunnen ook verschillen wanneer het UWV bij de procedure is betrokken.
Transitievergoeding
Een werknemer heeft vaak recht op een transitievergoeding als de werkgever het dienstverband beëindigt of het tijdelijke contract niet voortzet. De vergoeding wordt in grote lijnen berekend op basis van het salaris en de duur van het dienstverband. Er gelden uitzonderingen, bijvoorbeeld in bepaalde situaties waarin de werknemer ernstig verwijtbaar heeft gehandeld. Vraag bij twijfel na of u recht heeft op een vergoeding en hoe deze is berekend.
Wat kunt u doen als u met ontslag wordt geconfronteerd?
- Vraag de werkgever om de ontslagreden en de voorgestelde procedure schriftelijk toe te lichten.
- Onderteken niet direct een vaststellingsovereenkomst of andere ontslagverklaring.
- Controleer uw arbeidsovereenkomst, cao, opzegtermijn, eventuele vergoeding en eindafrekening.
- Bewaar relevante documenten, zoals beoordelingen, e-mails en verslagen van gesprekken.
- Vraag tijdig juridisch advies. Voor bezwaar of beroep tegen een ontslagbeslissing kunnen korte wettelijke termijnen gelden.
Tot slot
Ontslag van een werknemer met een vast contract is aan regels gebonden. De juiste aanpak hangt onder meer af van de ontslagreden, de gevolgde procedure en de persoonlijke situatie van de werknemer. Deze informatie is algemeen en vervangt geen advies over een individueel geval. Laat documenten en voorstellen bij twijfel beoordelen voordat u ermee instemt.
Veelgestelde vragen over ontslag bij een vast contract
- Kan ik mijn jaarcontract opzeggen?
- Hoeveel kost het om een werknemer te ontslaan?
- Wat krijg je als je ontslagen wordt met een vast contract?
- Wat is beter, ontslagvergoeding of transitievergoeding?
- Wat te doen bij ontslag werknemer?
- Kan een werknemer zomaar ontslag nemen?
Kan ik mijn jaarcontract opzeggen?
Ja, u kunt een jaarcontract meestal tussentijds opzeggen als in uw contract of cao een tussentijds opzegbeding staat. Houd dan rekening met de geldende opzegtermijn en zeg schriftelijk op. Ontbreekt zo’n beding, dan kunt u doorgaans niet eenzijdig vóór de einddatum vertrekken; u kunt wel met uw werkgever afspraken maken over eerdere beëindiging. Een jaarcontract eindigt normaal gesproken vanzelf op de afgesproken datum, dus u hoeft het niet op te zeggen om het te laten aflopen. Controleer uw contract of vraag juridisch advies als u twijfelt.
Hoeveel kost het om een werknemer te ontslaan?
De kosten van het ontslaan van een werknemer met een vast contract verschillen per situatie. Mogelijke kosten zijn het loon tijdens de opzegtermijn, een transitievergoeding en eventuele juridische of administratieve kosten. Bij ontslag met wederzijds goedvinden kan ook een aanvullende vergoeding worden afgesproken; bij een procedure kunnen de kosten voor juridisch advies oplopen. De hoogte hangt onder meer af van het salaris, de duur van het dienstverband, de ontslagreden en de gekozen ontslagroute. Een berekening vooraf geeft daarom het beste inzicht in de totale kosten.
Wat krijg je als je ontslagen wordt met een vast contract?
Bij ontslag met een vast contract kunt u meestal aanspraak maken op een transitievergoeding als uw werkgever het contract beëindigt of niet voortzet, tenzij een wettelijke uitzondering geldt. Daarnaast heeft u recht op uw salaris tot de einddatum en op een eindafrekening, bijvoorbeeld voor opgebouwde vakantiedagen en vakantiegeld. Afhankelijk van de ontslagroute kan ook een opzegtermijn gelden. Mogelijk heeft u recht op een WW-uitkering als u aan de voorwaarden voldoet en niet verwijtbaar werkloos bent geworden. De precieze aanspraken hangen af van de ontslagreden, de gevolgde procedure en eventuele afspraken in uw contract, cao of vaststellingsovereenkomst.
Wat is beter, ontslagvergoeding of transitievergoeding?
Dat hangt af van de situatie: de transitievergoeding is de wettelijke vergoeding waarop u bij ontslag vaak recht heeft, terwijl een ontslagvergoeding in een vaststellingsovereenkomst een aanvullend of anders afgesproken bedrag kan zijn. Die bedragen zijn dus niet altijd alternatieven voor elkaar. Vergelijk het totale aanbod met de transitievergoeding waarop u mogelijk recht heeft en let ook op de einddatum, uw WW-rechten, openstaande vakantiedagen en andere afspraken. Laat de overeenkomst controleren voordat u tekent, zodat duidelijk is of het aanbod financieel en juridisch gunstig is.
Wat te doen bij ontslag werknemer?
Wordt u ontslagen, vraag dan eerst om de reden en de voorgestelde procedure schriftelijk en teken niet meteen een vaststellingsovereenkomst. Controleer uw contract, cao, opzegtermijn en eventuele vergoeding en let op korte termijnen om bezwaar te maken of juridische stappen te nemen. Bewaar relevante documenten en vraag zo snel mogelijk advies aan een juridisch deskundige, vakbond of het Juridisch Loket. Zo kunt u beoordelen of het ontslag volgens de regels verloopt en wat het betekent voor bijvoorbeeld uw transitievergoeding en eventuele WW-uitkering.
Kan een werknemer zomaar ontslag nemen?
Een werknemer kan in principe zelf ontslag nemen, maar moet daarbij de opzegtermijn uit de arbeidsovereenkomst of cao naleven; als daarin niets anders staat, geldt meestal een opzegtermijn van één maand. Zeg schriftelijk op en vermeld duidelijk de gewenste einddatum. Houd er rekening mee dat zelf ontslag nemen gevolgen kan hebben voor uw recht op een WW-uitkering. Alleen bij bijzondere omstandigheden, zoals een dringende reden, kan ontslag op staande voet aan de orde zijn; vraag bij twijfel juridisch advies voordat u opzegt.

